“Steeped in history, a journey through mountainous Shánxí is a cultural rollercoaster through sites rich in ancient art, architecture and religion, although you might want to bring a handkerchief – this is the home of over 3000 coal mines and the soot gets everywhere!........ The province produces about a third of China’s massive coal output and as such is home to a ridiculous number of coal mines. Authorities plan to reduce their numbers, but you’re still bound to get stuck behind a convoy of coal lorries at least once during your stay, and a rough cough and black snot are both par for the course.” - Lonely Planet -

Dit is een beeldende maar toch nog onderdreven introductie van de provincie die wij inmiddels al bijna acht weken thuis noemen. Onze thuisbasis, een weeshuis op de weg van Xinjiang naar Houma, ligt in het zuiden van de hierboven beschreven provincie. De hoofdstad van het district waar Houma onder valt is Linfen (waar wij enkele weken geleden onze visa hebben verlengd) en ligt hemelsbreed slechts 50 kilometer bij ons vandaan. Onlangs is Linfen door het gerenommeerde Blacksmith Institute (klik op de link) verkozen tot de meeste vervuilde plek op aarde. De vervuiling in Linfen is nagenoeg identiek aan die in Houma, we hebben het dus getroffen!

Voor diegene die zich geen beeld kunnen vormen hoe het is om te leven op de meeste vervuilde plek ter wereld zal ik proberen een beeld te schetsen.

Het begint ’s morgens om 08.00 uur met het opendoen van het gordijn. In Nederland is het voor mij een normale routine om bij het opstaan even snel uit het raam te kijken wat voor weer het is zodat ik weet hoe ik mij voor die dag moet kleden. In China gaat deze vlieger niet op, op een enkele winderige dag na is het zicht elke ochtend maximaal 300 meter waarna de wereld in een grauwe grijze mist verdwijnt.

Aanvankelijk dachten wij dat dit verschijnsel ochtenddauw of mist was maar helaas hebben we moeten concluderen dat dit geen natuurverschijnsel is. De verstikkende grauwe en grijze muur is een door de mens gecreëerde ondoordringbare laag smog die de wereld lijkt te verzwelgen.

Zonder consequenties ramen open zetten gaat niet. Zelfs met gesloten ramen zijn de kool, as en stofdeeltjes moeilijk buiten de deur te houden, laat staan met open ramen. Om je laptop te beschermen tegen het stof is het noodzakelijk om het toetsenbord af te dekken met een soort silicone hoes en moet je meerdere malen per dag je beeldscherm schoonmaken met speciaal reinigingsmiddel.

De rest van onze inboedel is ook niet veilig voor het stof, alles dat langer dan een half uur stil staat wordt getrakteerd op een dekentje van bruin stof. Schoonmaken is op de meest vervuilde plek ter wereld als water naar de zee dragen!

Wij zelf zijn ook niet veilig, mijn doorgaans vieze en klamme handjes, zoals mijn zussen ze gekscherend beschrijven, zijn hier door toedoen van het milieu altijd uitgedroogd en schraal. Susanne’s haar is, ondanks het gebruik van crèmepjes, dag en nacht statisch en maakt haar soms gillend gek. Ja, ondanks verschillende lotions en crèmes kunnen Susanne en ik niet voorkomen dat zelfs huid en haar ten prooi vallen aan de locale elementen. Het gegeven dat wij slecht één á twee keer per week (kunnen) douchen maakt het er niet beter op!

Wanneer wij naar buiten gaan wordt het nog duidelijker waarom deze regio als de meest vervuilde ter wereld wordt betitelt. Gescheiden door een weg zien wij op 250 meter afstand van ons weeshuis, wanneer het weer gunstig is, één van de velen duizenden kolenmijnen uit ons district. De weg die direct aan het weeshuis grenst is een belangrijke verkeersader voor het transport van kolen uit de omringende mijnen. De Lonely Planet grapt dat je minsten eenmaal achter een colonne vrachtwagens met kolen vast komt te zitten wanneer je door het district reist. Op onze weg is het eerder uitzondering dan toeval wanneer wij geen eindeloze colonnes met kool treffen.

Naast de grote hoeveelheid dieselgassen en stofwolken die deze Chinese vrachtwagens uitstoten is het gebruikelijk om de lading kolen niet goed, of helemaal niet, af te dekken. De weg is dan ook bezaait met brokstukken kool (of andere ladingen die van de wagen zijn gevallen, zoals bakstenen, metalen pijpen etc.) en de lucht is een conglomeraat van zuur- en koolstof. Het resultaat hiervan is dat je, wanneer je slalommend op je motorbike tussen de roekloos rijdende vrachtwagens op pad gaat, eindigt met een beroet gezicht, zwarte waterige pap in je ooghoeken, zwart snot, stoffig haar en een vieze smaak in je mond.

Alles dat direct aan of net naast de weg gelegen is wordt versierd door een zwart bruine aanslag. Net opgeleverde gebouwen lijken daardoor decennia oud, vitale bomen lijken alsof ze op het punt staan om door te rotten, het wateroppervlakte heeft een soort melkvlies en ook de mensen lijken er door aangetast.

Het gegeven dat de Chinese bevolking zich nauwelijks lijkt te bekommeren om het milieu maakt het er niet beter op. Zonder enige gêne gooien Chinezen alles zonder pardon op straat. Het straatbeeld wordt daarom verder versierd door een eindeloze hoeveelheid rondzwervend vuilnis, bomen zijn behangen met rondvliegende plastic zakjes en op straat vind je overal stinkende brandjes van zwerfafval.

Nee het tegenwoordige Shánxí is niet de idyllische plek waar bekende Chinese dichters van weleer over schreven. Het is een plek waar alles dat groeit, bloeit of ademt plaats heeft moeten maken voor afbraak ten gunste van de economische ontwikkeling van het superieure Chinese volk.

Welkom in Shánxí, China!

PS: Maak je geen zorgen, we hebben het nog steeds naar ons zin en willen nog lang niet naar huis!